Rits inzetten: gewone rits, broekrits en kussenrits

Laatst bijgewerkt 28 juli 2026

Een rits inzetten is voor veel mensen het punt waarop een naaiproject in de kast belandt. De naad zit er prachtig in, en dan moet er ineens een stug stuk band met tandjes tussen twee lagen stof, kaarsrecht, zonder golven en zonder dat de slider je stiksel de verkeerde kant op duwt. Het goede nieuws is dat het geen kwestie van gevoel is: het gaat om voorbereiden, vastzetten en pas daarna naaien.

In dit artikel staan drie ritsen naast elkaar: een gewone gecentreerde rits in een rok, jurk of tas, een broekrits met gulp en de kussenrits, die eigenlijk gewoon plat werk is. Elk met een stappenplan dat je zo kunt volgen, plus de voorbereiding die voor alle drie hetzelfde is.

Snel antwoord

Hoe zet je een rits in?

Zet de rits eerst vast met rijgen, spelden of naaitape en naai pas daarna, met de ritsvoet die bij je machine hoort.
Bij een gewone rits naai je de naad eerst dicht met een rijgsteek, leg je de rits eronder, stik je beide kanten door en torn je de rijgdraad weer los.
Begin je net, doe dan eerst een kussenhoes: dat is plat werk en je kunt de rits gewoon tussen twee panelen zetten.

Welke rits vraagt welke techniek?

Bewaar dit overzicht voordat je begint. De handeling is per ritssoort anders, en het scheelt veel gepuzzel als je vooraf weet welke kant je opgaat.

Soort rits	Kom je tegen bij	De techniek in het kort	Lastigheid
Kussenrits	Kussenhoezen, tassen, hoezen	Rits tussen twee panelen zetten en aan beide kanten doorstikken.	Makkelijk, plat werk
Gewone rits, gecentreerd	Rokken, jurken, achterpanden	Naad dichtrijgen, rits eronder spelden, aan beide kanten doorstikken, rijgdraad tornen.	Goed te doen
Broekrits met gulp	Broeken, jeans, shorts	Onderslag en overslag, rits in twee stappen vastzetten, gulpstiksel en trensje.	Lastigst van de drie
Blinde rits	Zijnaden van jurken en rokken	Andere techniek met een eigen voet, waarbij de rits in de naad verdwijnt.	Eigen artikel

Voor een blinde rits werk je met een speciale blindritsvoet en stik je de tandjes van binnenuit open. Dat is een verhaal apart, dus dat staat in de uitleg over de blinde rits inzetten.

Voorbereiding die voor alle drie geldt

Een groot deel van het resultaat wordt bepaald voordat de machine draait. Deze punten gelden voor elke rits.

Gebruik de ritsvoet. Bij vrijwel elke naaimachine zit er standaard een mee: een smal voetje dat maar aan één kant van de naald steunt, zodat je vlak langs de tandjes kunt stikken. Met de gewone persvoet loop je vast op de rits en gaat je stiksel bochten maken.
Verstel de naaldpositie. Kan je machine de naald naar links of rechts zetten, gebruik dat dan om de afstand tot de tandjes precies goed te krijgen. Draai daarna eerst met de hand aan het handwiel, voordat je het pedaal aanraakt.
Koop de rits liever te lang. Inkorten is eenvoudiger dan passen en meten met een rits die net te kort is. Bij een spiraalrits zet je op de gewenste lengte met de hand een paar dwarssteken als nieuwe stopper en knip je de rest af. Bij een metalen rits haal je de tandjes daar eerst met een tang weg.
Wees eerlijk over stikken door de tandjes. Over een spiraalrits heen naaien kan meestal wel, mits je langzaam gaat en het handwiel gebruikt. Over metalen tandjes stik je niet: je naald breekt of beschadigt. Kort een metalen rits dus altijd aan de bovenkant in.
Rijgen is geen tijdverlies. Spelden verschuift, plakstift en dubbelzijdige naaitape houden beter. Een rijgsteek zet je met de langste steeklengte en een losse bovenspanning; welke steek waarvoor bedoeld is, staat in de stekengids.
Strijk tussendoor. Naad open strijken, ritsband platstrijken op lage temperatuur met een lapje ertussen: kunststof tandjes en synthetisch ritsband kunnen niet tegen een hete zool.

Gewone rits inzetten: de gecentreerde methode

Dit is de klassieke rits in een achternaad of zijnaad, waarbij aan beide kanten een even breed stiksel loopt en de tandjes precies in het midden verdwijnen.

Werk de naadranden af. Zigzag of lock de twee randen waar de rits komt en strijk ze vlak.
Naai de naad tot het ritsteken. Sluit de naad met een normale steeklengte tot het punt waar de rits eindigt en hecht daar goed af. Meet de opening af aan je rits, niet aan het patroon alleen.
Rijg de rest van de naad dicht. Naai het ritsgedeelte door met de langste steeklengte en hecht daar niet af. Deze rijgdraad haal je later weg, maar hij houdt de opening ondertussen perfect gesloten.
Strijk de naad open. Beide naadtoeslagen plat naar buiten. Deze open naad is je richtlijn voor de hele rest.
Leg de rits aan de achterkant onder de naad. Goede kant van de rits op de naadtoeslag, tandjes precies op de dichtgeregen naadlijn, de slider net onder de bovenrand. Speld of rijg vast, of gebruik naaitape.
Stik beide kanten door. Zet de ritsvoet op, stik vanaf de bovenkant op ongeveer een halve centimeter naast de naadlijn naar beneden, draai onder de rits door en stik de andere kant terug omhoog. Schuift je stof, stik dan beide kanten van boven naar beneden. Nadert de slider je voet, zet dan de naald in de stof, licht de voet op en schuif de slider voorbij.
Torn de rijgdraad los. Trek de lange steken eruit, open de rits en strijk het geheel na. Nu pas zie je het echte resultaat.

Bij dunne of rekbare stof is een strookje verstevigingsvlies langs de naadtoeslag een uitkomst: het houdt de rand recht zodat de rits niet gaat golven.

Broekrits inzetten: de gulp met onderslag en overslag

Een broekrits is de lastigste van de drie, omdat er meer onderdelen aan te pas komen. De rits zit niet gecentreerd, maar verstopt onder een overslag, met daarachter een onderslag die voorkomt dat de tandjes tegen je huid komen. Het stappenplan hieronder geeft de hoofdlijn.

Verstevig en werk de gulpdelen af. Knip het gulpbeleg en de onderslag volgens je patroon, verstevig ze waar nodig en werk de buitenranden af.
Sluit de kruisnaad tot het split. Naai de voorste kruisnaad dicht tot het onderste punt van de gulpopening en hecht stevig af. Dit punt draagt later veel spanning.
Rijg de gulpopening dicht. Net als bij de gewone rits: langste steeklengte, niet afhechten. Strijk de naadtoeslag om, met de vouw langs de voorgevouwen lijn van je patroon.
Zet de rits eerst op de onderslagzijde vast. Leg de ene ritskant op de onderslag en stik met de ritsvoet vlak langs de tandjes. Deze helft draagt de rits en mag stevig doorgestikt worden.
Bevestig de andere ritskant onder de overslag. Leg het gulpbeleg met de tweede ritskant op zijn plek en zet die vast zonder dat je stiksel aan de goede kant zichtbaar wordt.
Stik de gulpnaad aan de goede kant. Teken de kenmerkende gebogen lijn af met kleermakerskrijt of een sjabloon en stik er rustig overheen, door alle lagen op de overslagzijde. Naai daarbij niet de onderslag mee vast waar dat niet hoort.
Zet onderaan een trensje. Een korte, dichte zigzag onder aan de gulpnaad vangt de trek op. Torn daarna de rijgdraad los en strijk alles na.

Hier is eerlijkheid op zijn plaats: de precieze volgorde en de vorm van de gulpdelen verschillen per patroon. Kies voor een broek dus echt een patroon met een uitgewerkte gulpinstructie en volg die, in plaats van een algemene beschrijving. Meer over zo’n project lees je bij een broek naaien.

Kussenrits inzetten: de makkelijkste van de drie

Wie het inzetten van ritsen onder de knie wil krijgen, begint hier. Je werkt plat, er zit geen ronding in, en fouten torn je zonder drama weer los.

Werk de twee randen af. Zigzag of lock de randen van de twee panelen waar de rits tussen komt.
Leg de rits op het eerste paneel. Goede kant van de rits op de goede kant van de stof, de tandjes langs de afgewerkte rand. Speld of rijg vast.
Stik langs de tandjes. Met de ritsvoet in één rechte lijn van boven naar beneden. Klap daarna het paneel weg van de rits, strijk de vouw plat en stik dicht langs die vouw nog een keer door: dat houdt de stof weg van de tandjes, zodat de slider straks nergens achter blijft haken.
Herhaal aan de andere kant. Tweede paneel op de andere ritshelft, weer vaststikken, wegklappen, strijken en doorstikken.
Zet de rits half open en sluit de hoes. Leg de panelen goed op goed en naai de overige zijden dicht. Vergeet het openzetten niet, anders kun je de hoes niet keren.

Neem een rits die iets breder is dan de kussenhoes en laat de uiteinden in de zijnaden vallen: die worden dan meegenaaid en je hoeft ze niet netjes af te werken. Het volledige project van maat nemen tot afwerken staat in een kussenhoes maken.

Veelgemaakte fouten

Met de gewone persvoet beginnen in plaats van de ritsvoet uit het doosje bij de machine.
Alleen spelden bij gladde stof, waardoor de lagen tijdens het stikken langs elkaar schuiven.
Op volle snelheid naaien en zo langs de slider proberen te komen.
De rijgdraad met normale steeklengte naaien, waardoor je hem er nauwelijks uit krijgt.
Een metalen rits inkorten door er dwars overheen te stikken.
De ritsband met een hete strijkbout platstrijken zonder lapje ertussen.

Zo bouw je het rustig op

Oefen elke techniek eerst op twee restlappen van dezelfde stof als je project: een rits in katoen gedraagt zich anders dan een rits in tricot of jeans. Werk daarna op volgorde: eerst een kussenhoes, dan een rok of jurk met een gecentreerde rits, en pas daarna een broek met gulp. Wil je weten welke basisvaardigheden hieronder liggen, dan helpt het overzicht bij leren naaien je verder. Torn zonder aarzelen los als het scheef zit: een rits die twee keer is ingezet, is nog altijd sneller dan een kledingstuk dat je niet aantrekt.

Veelgestelde vragen

Welke voet gebruik ik om een rits in te zetten? De ritsvoet, een smal voetje dat maar aan één kant steunt zodat je vlak langs de tandjes kunt stikken. Bij vrijwel elke naaimachine zit die standaard in het toebehoren.

Mag ik over de tandjes van een rits naaien? Over een spiraalrits kan dat meestal wel, langzaam en met het handwiel. Over metalen tandjes naai je niet: je naald breekt of beschadigt. Kort een metalen rits daarom aan de bovenkant in.

Hoe voorkom ik dat mijn rits gaat golven? Rijg of tape de rits vast in plaats van alleen spelden, rek de stof niet tijdens het stikken en verstevig dunne of rekbare stof met een smal strookje vlies langs de naadtoeslag.

Wat doe ik als de rits te lang is? Dat is juist prettig. Maak bij een spiraalrits op de gewenste lengte met de hand een paar dwarssteken als nieuwe stopper en knip de rest af; bij een metalen rits haal je de tandjes eerst met een tang weg.

Welke rits kan ik het beste als eerste proberen? Een kussenrits. Je werkt plat, in rechte lijnen, en de techniek van vaststikken en doorstikken komt daarna bij elke andere rits terug. Zie een kussenhoes maken voor het hele project.

Samenvatting

Een rits inzetten draait om voorbereiding: de ritsvoet opzetten, de naaldpositie verstellen en de rits eerst vastrijgen of tapen voordat je stikt. Een gewone rits zet je gecentreerd onder een dichtgeregen naad, een kussenrits stik je gewoon tussen twee panelen, en een broekrits met gulp volg je het beste via de instructie van je patroon. Oefen elke techniek eerst op een restlapje van dezelfde stof.

Bekijk welke techniek je nodig hebt